تغذیه مناسب در ماه رمضان

روزه داری (Fasting) چیست ؟

روزه بر خلاف معنای لغوی آن تنها به معنای کم خوردن آن نیست،بلکه در دین مبین اسلام ،روزه داری (Fasting)معنایی فراتر داشته، پرهیز از خوردن و آشامیدن،خودداری از روابط جنسی، عدم مصرف دخانیات و لب فروبستن از اعمال نکوهیده ای چون غیبت و دروغگویی را برای مدت یک ماه – از اذان صبح تا اذان مغرب- شامل می شود.

     

امروزه به خوبی به اثبات رسیده است که زیاده روی در خوردن غذا نه تنها سلامت جسم انسان را به مخاطره می اندازد،بلکه با تعالی روح نیز در تضاد است.پرخوری، حس خودخواهی و زیاده طلبی را در وجود انسان تقویت نموده، روح او را خموده و افسرده می سازد،آن را از تعالی بازداشته و آدمی را مغلوب شهوات و هواهای نفسانی می نماید.از پیامبر اکرم (ص) چنین نقل است:

"از زیادی غذا بپرهیزید،چرا که نشان قساوت بر دل می نهد،بدن را در فرمانبرداری از خدا کند میکند و او را ازشنیدن اندرزها ناشنوا میسازد"

تغییرات طبیعی بدن در زمان روزه داری

پرسشی که برای بسیاری از مردم مطرح است این است که روزه داری برای سلامت انسان خوب است یا بد؟ لازمه پاسخ به این پرسش آن است که ابتدا مروری برآنچه در طی روزه داری در بدن رخ می دهد داشته باشیم، به بیان دیگر باید "فیزیولوژی روزه داری" را بشناسیم.

فیزیولوژی روزه داری

سوخت و ساز غذا در بدن انسان حدود هشت ساعت پس از آخرین وعده غذایی یعنی هشت ساعت پس از زمانی که جذب مواد مغذی موجود در غذای مصرفی خاتمه می یابد،دچار تغییر می شود. منظور از این عبارت چیست؟ در شرایط طبیعی،قند موجود در بدن(به آن گلوکز می گویند) که در کبد و عضلات ذخیره می شود،منبع اصلی انرژی بدن به حساب می آید. وقتی گرسنگی حدود 8-14 ساعت طول می کشد،ذخایر قند به پایان می رسد و چربی ها به عنوان دومین منبع انرژی توسط سلول های بدن مورد استفاده قرار می گیرند. این قضیه در روزه داری اتفاق می افتد،اما اگر گرسنگی طولانی شده و روزها یا هفته های زیادی طول بکشد، بدن ناچار می شود برای تامین انرژی مورد نیاز به تجزیه و سوختن پروتئین ها که در ساختار سلول ها، عضلات و اسکلت بدن به کار رفته اند،روی آورد که قطعا برای سلامتی خطرناک و با زندگی مغایر است.مورد اخیر را در مبتلایان به سوء تغذیه، و فقرا یا کسانی که به اعتصاب غذاهای طولانی دست می زنند می بینیم. در این حالت پروتئین ها بر اثر تجزیه عضلات آزادشده و در نتیجه عضلات تخریب می شوند، در حالیکه فرد روزه دار برای مدت یک ماه تنها از طلوع تا غروب آفتاب {بسته به فصلی که ماه رمضان با آن مصادف می شود از8-14 ساعت متغیر است} از خوردن و آشامیدن خودداری می کند و این باعث می شود که در طی این ماه بدن به جای مصرف قند به مصرف چربی به عنوان سوخت اصلی روی آورد و در عین حال پروتئین ها دست نخورده و بافت ها سالم باقی بمانند.

نتیجه سوختن چربی ها،کاهش وزن و در نتیجه پیشگیری از بیماریهایی چون بیماری قند (دیابت) و فشار خون است که یکی از مزایای مهم روزه داری به شمار می آید. به علاوه تفاوت دیگری که بین روزه داری و گرسنگی های طولانی و نامعمول دیده می شود این است که فرد روزه دار در فاصله افطار تا سحر امکان خوردن متعادل غذا و آشامیدن مایعات را دارد. منظور از غذای متعادل، غذایی است که حاوی پنج گروه اصلی مواد غذایی، ریزمغذی ها و انواع نمک ها و آب کافی باشد.

روزه داری عامل تعالی روح و آسایش روح و آسایش روان

امروزه از نظر علمی به اثبات رسیده است که روزه داری نه تنها به جهات معنوی موجبات آرامش روحی را در افراد روزه دار فراهم می کند، بلکه به واسطه افزایش هورمون هایی چون اندورفین ها که در زمان روزه داری سطح شان در خون بالا می رود، شرایط روحی – روانی بهتری برای فرد ایجاد می نماید. این موضوع همچنین موجب آرامش و آسایش خاطر و نیز افزایش سطح هوشیاری و تمرکز در فرد روزه دار می شود.

اصول تغذیه صحیح در زمان روزه داری

روزه داری بدون رعایت اصول صحیح تغذیه نه تنها ضامن سلامت انسان نیست، بلکه می تواند سلامت وی را به مخاطره بیندازد. متاسفانه گاهی شاهد این مسئله هستیم که برخی از روزه داران پس از ماه رمضان دچار عوارضی چون افزایش وزن، افزایش سطح چربی های خون، از کنترل خارج شدن بیماری دیابت و نیز فشار خون، مشکلات گوارشی و یا اختلالاتی در سایر اعضای بد ن می شوند. به همین دلیل ضرورت دارد تا روزه داران عزیز با اصول صحیح تغذیه در ماه مبارک آشنا شوند و آنها را به کار بندند. مهم ترین این اصول عبارتند از:

1- غذای مصرفی در ماه رمضان باید ساده باشد و نباید خیلی با غذای روزمره فرد روزه دار تفاوت کند.

2- در ماه رمضان نیز باید حتما همانند سایر اوقات سال، سه وعده غذایی داشته باشید: افطار، شام، سحری

در واقع نیاز به حذف هیچ یک از وعده های غذایی نیست، اما یک فرد روزه دار باید حداقل 20 درصد کمتر از ماه های دیگر سال غذا بخورد زیرا این موضوع موجب می شود تا بدن او فرصت سوزاندن چربی های اضافی را بیابد.

3- روزه داران باید از غذاهای متنوع استفاده نمایند، زیرا هر یک از غذاها دارای موادی هستند که برای سلامتی بدن ضروری اند. در واقع غذای فرد روزه دار باید شامل 5 گروه اصلی مواد غذایی باشد، این گروه ها عبارتند از:

  • نان، سیب زمینی و غلات
  • گوشت، ماهی، تخم مرغ و حبوبات
  • شیر و لبنیات
  • میوه ها
  • سبزیجات

4- در فاصله افطار تا سحر،‌آب فراوان (8-12 لیوان) بنوشید. این کار برای جلوگیری از یبوست و رفع آن، دفع سموم و مواد زائد از بدن و تنظیم سوخت و ساز بدن و خصوصاً در بیمارانی که کلیه های سنگ ساز دارند مهم و مورد نیاز است.

5- غذاهای پرفیبر (حاوی الیاف طبیعی گیاهی) بخورید.

میوه ها، سبزیجات، حبوبات و غلات در این گروه غذایی جای دارند.

اهمیت این نوع مواد غذایی این است که:

الف) مغذی هستند(عموماً جزء کربوهیدراتهای پیچیده هستند).

ب) نسبتاً کم کالری هستند.

ج) فیبر مورد نیاز روزانه(حدود 20-30 گرم فیبر) را تأمین می کنند.

د) به آرامی هضم شده و تدریجا جذب می شوند. این موضوع سبب می شود که فرد را برای مدت طولانی سیر نگه دارند.

ه) عمدتا دارای ویتامین ها (ویتامین ‍‍C و ویتامین های گروه B ) و عناصر معدنی (آهن) و مفید برای بدن هستند.

از غذاهای حاوی فیبر مناسب می توان به آرد سبوس دار، غلات و حبوبات، گندم سبوس دار، سیب زمینی، سبزیجات و دانه های سبز و تقریبا تمام میوه ها (زردآلو، آلو خشک، انجیر و ...) و سبزیجات (کاهو، جعفری، تره، اسفناج، و ...) اشاره نمود.

6- خوردن آهسته غذا و جویدن کامل آن و نیز دست کشیدن از غذا پیش از سیر شدن کامل که در سخنان پیامبر(ص) و ائمه (ع) بارها بر آن تاکید شده است، همانند دیگر ماه های سال از اصول مهم غذاخوردن در ماه مبارک رمضان به حساب می آید.

7- در ماه رمضان حتما از انواع سبزیجات و میوه های مختلف مثل هویج، لیمو، کاهو و کلم بروکلی استفاده کنید. این مواد یک خاصیت مهم دیگر نیز دارند وآن خاصیت ضد سرطانی آنهاست.

8- از گوشتهایی که چربی آنها را جدا کرده اید، مرغ بدون پوست و لبنیات کم چرب استفاده نکنید زیرا دارای چربی اشباع شده هستند که به نوبه خود باعث افزایش میزان کلسترول خون می شود.

9- مصرف غذاهای آماده بیرون (فست فودها) مثل انواع ساندویچ ها، پیتزا و الویه آماده و موارد دیگر از این دست را کنار بگذارید.

10- از روغن های نباتی جامد برای پخت و پز استفاده نکنید. به جای آن سعی کنید که غذاها را به صورت آب پز و پخته طبخ نموده و یا از روغن های مایع گیاهی (مانند انواع روغن های کانولا) استفاده نمایید .

11- حتما از کلسیم کافی استفاده کنید. کلسیم را می توانید از لبنیات کم چرب تامین کنید، اما اگر کلسیم موجود در مواد غذایی کفاف نیازهای شما را نمی دهد می توانید طبق نظر پزشک معالج خود از قرص ها و دیگر مکمل های غذایی استفاده نمایید.

غذاهای مفید و غذاهای مضر در زمان روزه داری

روزه داران باید از مواد غذایی که تحت فرآوری تهیه شده اند، غذاهای حاوی کربوهیدراتهای تصفیه شده مثل شکر که بیش از اندازه تصفیه شده است، آرد سفید، غذاهای خیلی چرب(مثل کیک های خامه ای، انواع بیسکویت های کرم دار، شکلات، شیرینی های تر و خامه دار، زولبیا و بامیه، باقلوا، حلوای خیلی پرشکر و چرب و گوشت های چرب سرخ شده و کله پاچه اجتناب نمایند. همچنین باید از نوشیدنی های کافئین دار مثل چای، قهوه، و کولا کمتر استفاده نمایند زیرا کافئین ادرار را زیاد می کند و به همین جهت فرد را در طی روزه دچار کم آبی و احساس تشنگی می سازد.

در عوض استفاده از غذاهای کم چرب که در تهیه آنها از روش پختن استفاده شده است یا تنها با مقدار کمی روغن گیاهی مایع سرخ شده اند در کنار موادی چون سیب زمینی پخته و یا سبزیجات آب پز به همراه ماست در گروه اغذیه سالم جای دارند. شیرینی جات مورد استفاده باید از شیرینی هایی باشند که در تهیه آنها از شیر، عسل، شیره انگور و یا سایر ترکیبات گیاهی استفاده شده است.

چگونه روزه خود را افطار کنیم؟

افطار کردن یکی از زیباییهای روزه داری است که در آن برکات فراوانی وجود دارد. در سنت پیامبر خدا تاکید فراوان بر افطار کردن در وقت مقرر و بلافاصله پس از اذان مغرب شده است. افطار بهتر است با آب ولرم و خرما باز شود. خوردن شیر گرم و مقداری نان به همراه پنیر و سبزی و نیز سوپ یا آش رقیق بهترین غذا برای افطار است. گشودن افطار با آب جوشیده ولرم به دفع مواد سمی از ادرار و دستگاه تنفس کمک نموده، موجب سرحالی و سرزندگی فرد می شود. بدن انسان در زمان افطار همچنین نیاز به یک منبع انر‍‍ژی به شکل گلوکز(قند خون) دارد که سریعا انرژی لازم را در اختیار بافت های بدن و خصوصا سلول های بافت های عصبی و مغز قرار می دهد. امروزه از نظر علمی نیز به اثبات رسیده است که خرما که نام آن به عنوان غذایی مقدس در قرآن کریم و نیز احادیث منقول از پیامبر (ص) آمده است یکی از بهترین غذاهایی است که فرد روزه دار می تواند با آن روزه خود را بگشاید. این غذا منبعی عالی از قند، فیبر و املاحی چون پتاسیم و منیزیوم است. از پیامبر اسلام (ص) چنین نقل شده است:

"هر گاه کسی از شما روزه بود، با خرما روزه بگشاید و اگر خرما نیافت با آب افطار کند، چرا که آب پاک کننده است"

در واقع غذاهایی که در قرآن و احادیث نامی از آنها به میان آمده است، غذاهایی متعادل، سالم و منطبق بر نیازهای بدن هستند که به تعادل عملکردهای بدن در طی ماه رمضان کمک می کنند. غذاهایی که توسط حضرت محمد (ص) توصیه شده است شامل شیر، خرما، گوشت گوسفند و نان جو است. در قرآن نیز به میوه هایی چون زیتون و خرما و انجیر اشاره شده است.

به هر حال شخص روزه دار باید با غذایی سبک و در عین حال پرانرژی افطار نماید و از مصرف غذاهای حجیم، برنج و غذاهای سرخ کردنی و غذاهای آماده بیرون (فست فودها) اجتناب نماید، تا بدن آرام آرام خود را آماده شام کند.

یادآوری:

1- افطار را با آب، خرما، کشمش، عسل و به طور کلی با یک قند طبیعی آغاز کنید. خوردن چای کم رنگ، شیر گرم، فرنی و حلیم کم روغن نیز می تواند در آغاز افطار مناسب باشد.

2- سیب زمینی آب پز،صیفی جات پخته شده(برگ کلم، کرفس، کلم بروکلی، نخود فرنگی، هویج)، مقدار کم گردو، شیر برنج، توت، کره و عسل و تخم مرغ آب پز نیز غذاهای مناسبی برای افطار هستند.

3- زولبیا و بامیه ممنوع!

مصرف این نوع شیرینی در وعده افطار سبب افزایش قند و چربی خون شده و عملا مکانیزم چربی های بدن را که در ابتدای بحث به آن اشاره نمودیم خنثی می کند. لذا روزه داران گرامی باید از این گونه موارد بپرهیزند و به قندهای طبیعی بسنده نمایند.

3- با قند مصنوعی(قند، شکر، شکلات، شیرینی جات، زولبیا و بامیه) افطار نکنید.

4- در هنگام افطار از مصرف هر گونه غذاهای چرب پرهیز کنید.

5- هیچگاه افطار را با آب سرد، غذاهای سرد و نوشابه های گازدار آغاز نکنید.

1-    آش رشته غلیظ با پیاز داغ که حاوی روغن زیادی است و به وفور در افطار مصرف می شود غذای مناسبی برای افطار نیست زیرا موجب سوء‌ هاضمه و عوارض دیگر می شود. لذا بهتر است از مصرف آن خودداری نموده، به جای آن از آش رشته رقیق و بدون روغن در وعده افطار استفاده شود.

اهمیت خوردن شام در روزه داری

شام به عنوان یکی از وعده های غذایی مهم در روزه داری باید مورد توجه روزه داران گرامی قرار گیرد.

از آنجا که طول شب در فصل تابستان کوتاه است بهتر است که روزه داران عزیز کمی پس از صرف یک افطار بسیار ساده و سبک که به آن اشاره نمودیم اقدام به صرف شام نمایند و تا پیش از خوابیدن 2 لیوان چای کم رنگ، یک لیوان شیر و حداقل 2 عدد میوه (خصوصاً سیب با پوست) نیز میل کنند. اما در پاییز و خصوصا زمستان که عموما اذان مغرب حوالی ساعت 6 عصر گفته می شود بهتر است که روزه داران حدود 3 ساعت پس از خوردن یک افطاری سبک(خرما، نان، پنیر و سبزی) به صرف شام بپردازند.

شام می تواند در برگیرنده گوشت (گوشت سفید، قرمز و ماهی)، نان و غلات، لبنیات، سبزیجات و میوه ها باشد. میوه را بهتر است که در پایان شام یا کمی پس از صرف شام یا کمی پس از صرف شام مصرف کرد تا هم باعث تسهیل در هضم غذا شده و هم از یبوست جلوگیری نماید.

برنج،خورشتی که از چربی زیاد در طبخ آن استفاده نشده است، سالاد و ماست ترکیب مناسبی برای شام روزه داران محسوب می شود.

سحری، وعده اصلی غذایی در ماه رمضان

سحری نسبت به دو وعده افطار و شام باید وعده اصلی را تشکیل دهد. این مسئله خصوصا در افرادی که فعالیت فکری زیادی دارند مانند دانشجویان و دانش آموزان و یا ورزشکاران و کارگرانی که فعالیت جسمانی آنها زیاد است حائز اهمیت بیشتری است. کمبود بیش از حد انرژی در افرادی که به غلط روزه بی سحری می گیرد سوخت و ساز بدن وی به سمت تجزیه ناقص چربی ها پیش می رود که حاصل آن تشکیل ترکیباتی به نام اجسام کتونی[4] است.

تجمع این ترکیبات در بدن باعث بوی بد دهان، سردرد و دردهای عضلانی شده و احساس ناخوشی و بدحالی به فرد می دهد.

حذف وعده سحری همچنین منجر به پایین افتادن قند خون می شود که خود موجب کاهش قدرت یادگیری، بی حوصلگی و خستگی خواهد شد. بر خلاف تصور برخی افراد روزه بدون سحری نه تنها موجب کاهش وزن نمی شود، بلکه عموما منجر به افزایش وزن و چاقی می گردد.

علت چاقی در روزه دارانی که بی سحری روزه می گیرند افت شدید قند خون در طی روز است که موجب می شود تا شخص روزه دار در زمان افطار تمایل زیادتری برای خوردن غذاهای شیرین و چرب پیدا کند و همین موضوع در نهایت منجر به چاقی او می شود.

حذف وعده سحری خصوصا در روزه داران نوجوان در حال رشد و جوانان سلامت فرد را به خطر می اندازد پس هیچگاه وعده سحری را حذف نکنید.

رژیم غذایی وعده سحری

از پیامبر اکرم (ص) چنین نقل است:

"خداوند- تبارک و تعالی- و فرشتگان بر استغفار کنندگان و سحری خواران در سحرگاهان درود می فرستند، پس بایسته است هر یک از شما سحری بخورد، هر چند به جرعه ای آب باشد، اما بهترین سحری ها، سویقو خرماست."

از آنجایی که سحری مهم ترین وعده غذایی روزه داران محسوب می شود رعایت اصول خاص در هنگام صرف این وعده غذایی حائز اهمیت زیادی است. موارد ذیل به برخی از این اصول اشاره دارند:

1- برنامه خواب خود راطوری تنظیم کنید که کمی زودتر از خواب بیدار شوید تا علاوه بر عبادت و نیایش به درگاه پروردگار با آرامش و بدون عجله به خوردن سحری بپردازید.

2- حتما از غذاهای گرم و تازه در وعده سحری استفاده کنید.

3- غذاهای کم چرب، بدون روغن، کم نمک و کم شیرین مصرف نمایید.

4- تنوع غذایی را در هنگام سحر بکار ببرید اما سعی کنید تا در هر وعده سحری از یک نوع غذا استفاده نموده و از خوردن انواع و اقسام غذاها (مثلا خورشت های متنوع در یک نوبت) بپرهیزید.

5- کربوهیدراتهای مورد استفاده در سحر باید از گروه کربوهیدراتهای پیچیده باشند. این گروه علیرغم کربوهیدراتهای ساده که تنها 3-4 ساعت دوام دارند، تا 8 ساعت در دستگاه گوارش باقی مانده و موجب می شوند تا فرد روزه دار دیرتر احساس گرسنگی نماید. از کربوهیدراتهای پیچیده می توان به نان سبوس دار، انواع غلات سبوس دار(برنج، جو، جو دوسر)، سیب زمینی، حبوبات(عدس ولوبیا) و میوه ها و سبزیجات اشاره نمود.

6- غذاهای سرخ شده باید به مقدار کم مصرف شوند، زیرا باعث سوء هاضمه، سوزش سردل و تشنگی بیشتر در طی روز می شوند.

7- هنگام سحر از خوردن شیرینی جات، غذاهای شور، پرچرب و انواع آشها خصوصاً آش های حاوی رشته و حبوبات خودداری کنید، زیرا مصرف چربی، شیرینی و نمک زیاد سبب تشنگی بیشتر در طی روز می شود.

8- از نوشیدن دوغ (به جهت نمک و چربی موجود در آن)، نوشابه های گازدار، نوشیدنیهای شیرین خصوصا شربت هایی که با شکر سفید شیرین شده اند خودداری نمائید.

9- مصرف ماست و سالاد خصوصاً سالادی که در تهیه آن از جوانه های خام (جوانه گندم، جوانه ماش و...) استفاده شده و همچنین سوپ هایی که در تهیه آنها از جو پرک استفاده شده است در هنگام سحر بسیار مناسب است.

10- از نوشیدن چای خصوصاً چای پررنگ در هنگام سحر و نیز قهوه خودداری نمائید، چون با دفع ادرار زیاد موجب تشدید تشنگی در طی روز می شوند.

11- هنگام صرف سحری از خوردن غذاهای خشک مثل کوکو سیب زمینی، کوکو سبزی، کتلت، انواع کباب های گوشت قرمز و جوجه کباب خودداری کنید. این غذاها خصوصا زمانی که با ادویه زیاد آماده شوند موجب تشنگی شدید وترش کردن و ورم معده می شوند.

12- از مصرف زولبیا و بامیه، حلواهای شیرین و چرب،‌سس مایونز، خامه و سوسیس و کالباس و دیگر غذاهای آماده بیرون(فست فودها) در هنگام سحری بپرهیزید.

13- برای کاهش میزان تشنگی می توانید از لیمو ترش، ماست و سبزی خوردن تازه استفاده نمائید.

14- بلافاصله پس از صرف سحری دراز نکشید زیرا این کار موجب برگشت غذا از معده به مری و ناراحتی گوارشی می شود.

روزه داری در کودکان و دانش آموزان

سئوالی که برای بیشتر والدین مطرح می شود این است که روزه داری از چه سنی برای بچه ها خطر ندارد؟ مبانی دینی و مستندات پزشکی بر این موضوع اتفاق نظر دارند که بچه ها می توانند از سن بلوغ روزه بگیرند روزه داری پیش از این سن بسته به میزان تحمل کودک و وضعیت عمومی سلامت او و تغذیه اش متفاوت است. اساساً روزه داری پیش از سنین7-8 سالگی توصیه نمی شود،‌هر چند ایده خوبی است که بچه ها را در این سنین با تمرین روزه داری آشنا کنیم. مثلا روزه گر فتن برای چند ساعت محدود که در فرهنگ ما به "مزه روزه" یا "روزه کله گنجشکی" معروف است توسط کودک و افطار کردن در جمع خانواده و دوستان می تواند احساس خوبی در کودک ایجاد نموده و از لحاظ روانی و جسمی او را آماده روزه داری کامل در سال های پس از بلوغ نماید.

دانش آموزان خصوصاً روزه اولی ها باید مورد توجه و دقت نظر خاص قرار گیرند در واقع کودکان 9-12ساله و نوجوانان 13-18 ساله که در سنین فعالیت جسمانی، ذهنی و نیز رشد و نمو قرار دارند، در صورت دریافت ناکافی مواد مغذی و انرژی در معرض لطمات جبران ناپذیری قرار خواهند داشت. استفاده از مقادیر فراوان قندهای ساده که در غذاهایی چون زولبیا و بامیه، شربت هایی که با شکر سفید شیرین شده اند و دیگر شیرینی جات مصنوعی بکار می روند در وعده سحری سبب افت قند خون در اوایل روز شده و به این ترتیب موجب کاهش کارایی دانش آموزان در این ایام خواهند شد. لذا دانش آموزان روزه دار باید:

1- سه وعده غذایی افطار، شام و سحری را در برنامه روزه داری خود رعایت کنند.

2- وعده افطاری برای دانش آموزان باید بسیار سبک، کم چرب و کم روغن باشد.

3- چون حجم معده در این سنین کم تر از حجم معده بزرگسالان است حتما باید وعده شام را حداقل با فاصله 2 ساعت و حداکثر 3 ساعت پس از افطار میل کنند.

4- حفظ تنوع و تعادل غذایی در وعده های افطار، شام و سحری ضروری است.

5- دانش آموزان باید همراه هر وعده غذایی از سبزیجات و میوه ها به علت دارابودن انواع ویتامین ها و نمک های مورد نیاز بدن استفاده نمایند.

6- مصرف یک لیوان شیر در هنگام افطار و سحر و مصرف یک پیاله ماست در موقع شام و سحر به کودکان و نوجوانان روزه دار توصیه می شود.

2-    هر چند بخش عمده انرژی دانش آموزان در زمان روزه داری باید ازگروه غذایی نان و غلات تامین شود اما مصرف مواد مواد پروتئینی مانند انواع گوشتها خصوصاً گوشت سفید و ماهی و تخم مرغ و لبنیات برای آنها ضروری است.

     

والدین ارجمند:

توجه داشته باشید که فرزندان عزیز شما در صورت عدم رعایت رژیم صحیح غذایی در زمان روزه داری ممکن است دچار صدمات و عوارضی چون وقفه در رشد، لاغری، چاقی بیمارگونه و اختلالات مزمن در دستگاههای بدنی خود شوند که از جمله آنها می توان به کوتاهی قد، کم خونی، ناراحتی های گوارشی، سردردهای مزمن، و خصوصا بیماریهای زنان در سالهای بعد در دختربچه ها (مانند سقط و زایمان زودرس، به دنیا آوردن نوزاد مرده، خونریزی های (قاعدگی) غیر طبیعی و ... اشاره نمود. لذا حتما به وضعیت تغذیه کودکان و نوجوانان خود دقت نموده و پیش از اقدام به روزه داری آنها را برای مشاوره به نزد متخصص کودکان و نوجوانان و نیز متخصص تغذیه ببرید.

روزه داری، بارداری و شیردهی

این پرسش برای بسیاری از خانم های باردار و شیرده مطرح است که آیا آنها می توانند روزه بگیرند یا خیر؟ و در صورت روزه داری آیا خطری متوجه جنین یا نوزاد آنها می شود؟ برای پاسخ به این پرسش باید موضوع را به صورت جداگانه و در حالات مختلف مورد بحث و بررسی قرار داد.

1- روزه داری در سه ماهه نخست بارداری

در ماه های اول بارداری به ویژه 8 هفته نخست بارداری که سلول های جنین خصوصاً سلول های اولیه بافت مغزی جنین در حال شکل گیری هستند روزه داری می تواند بر رشد عمومی جنین تاثیر گذاشته و خطرات جبران ناپذیری بر جای گذارد. این موضوع علی الخصوص در فصولی از سال که ساعات روزه داری طولانی است و به حدود10-12 ساعت می رسد، خطرناکتر است. به علاوه تهوع(ویار که در ماههای اول بارداری بیشتر است) نیز خود سبب می شود که امکان روزه داری در این دوره کمتر شود.

2- روزه داری در سه ماهه دوم بارداری

روزه داری در سه ماهه دوم با نظر موافق پزشک معالج منعی ندارد زیرا عموماً اثر سویی بر جنین نخواهد داشت.

3- روزه داری در سه ماهه سوم بارداری

در این دوره نیز روزه داری مادر به صلاح جنین نیست زیرا در سه ماهه سوم بخش عمده انرژی جنین از قند خون مادر (گلوکز خون مادر) تامین می شود و اگر مادر در این دوره اقدام به روزه داری نماید چربی های بدن او تجزیه شده، ترکیبات کتونی از آن حاصل می شوند که می توانند از طریق جفت وارد گردش خون جنین شده و به سیستم عصبی جنین آسیب برساند.

/ 0 نظر / 190 بازدید